همه باهم برادریم

بخشهايي از بيانات آيت اله سيستاني در جمع علماي شركت كننده در كنفرانس وحدت در نجف اشرف :

 آية الله سيد علي سيستاني يكي از مرجع عاليقدر شيعه حدود يكسال و چند ماه پيش در ديدار با اعضاي شركت  كننده در كنفرانس وحدت كه با حضور جمع كثيري از علماي شيعه و سني عراق و كشورهاي ديگر در نجف اشرف برگزار شد بياناتي فرمودند كه بخشهايي از آن را در اينجا تقديم مي كنيم تا معلوم باشد كه مراجع طراز اول جهان تشيع چه ديدگاهي درباره وحدت و همزيستي مسالمت آميز ميان شيعيان و اهل سنت دارند.

بخشهايي از بيانات آيت اله سيستاني در جمع علماي شركت كننده در كنفرانس وحدت در نجف اشرف :

   « به شما خوشامد مي گويم كه به نجف آمديد و ... بعد از تعرض به مرقد عسكريين (عليهما السلام) همه شيعيان را به آرامش دعوت كردم و از آنها خواستم كه واكنشي نشان ندهند و گفتم كه اين اقدام از طرف اهل سنت نبوده است. من اطمينان دارم كه ريشه تفرقه افكني در خارج است. من [ در زمان طلبگي ] نزد شيخ احمد الراوي كه از علماي اهل سنت در سامرا بود درس خواندم و به ذهنم خطور نكرد كه ايشان پيرو مذهب ديگري بودند. همچنين به برخي از پزشكان كه از اهل سنت بودند مراجعه مي كرديم و چون ما از طلاب علوم ديني بوديم از ما پول ويزيت نمي گرفتند و اصلا فكر نمي كردند كه ما شيعه هستيم يا سني. ... بايد بر مشتركات تمركز كنيد و دليلي ندارد به مسائل اختلافي بپردازيد. مشاركت كردن در ايجاد تفرقه حتي به اندازه يك كلمه يا نصف كلمه جايز نيست. واجب است كه از ادبيات تشنج آفرين پرهيز شود. » 

وحدت

اسلام به عنوان آخرین و کاملترین دین الهی برای نجات بشریت از گمراهی و جهل، توسط پیامبراکرم(ص) به بشریت عرضه شد. اما از آنجا که روشنگری و آگاهی بخشی آن موجب می‌شد تا مردمان از بردگی خلاصی یابند، همواره دشمنان دین برای نابود کردن آن تلاش کرده و با انواع ترفندها، از آغاز نبوت پیامبر تا امروز قصد داشتند با ایجاد تفرقه بین مسلمین از اشاعه و رشد اسلام جلوگیری نمایند. در این میان مهم‌ترین و بزرگترین دست آویز مخالفان حقیقت، بحث شیعه و سنی و اختلاف میان این دو مذهب از مسلمانان است. بنابراین لزوم حفظ وحدت میان مسلمین از جمله اموری است که همواره از سوی بزرگان و رهبران مذهبی مسلمان مورد توجه قرار گرفته است.
حقیقت مفهوم «وحدت» و به عبارت صحیح‌تر «اتحاد» آن است که با حفظ عقاید قطعی و مسلم خود، در مقابل دشمن مشترک موضع واحدی داشته و از او غافل نباشیم.[۱] شهید مطهری(ره) قائل است وحدت اسلامی متوقف بر این نیست که فرق و مذاهب از میان برود.[۲]
با وقوع انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، حساسیت دشمنان اسلام برای ایجاد اختلاف و پراکندگی در میان مسلمانان بیشتر شد. بنابراین حضرت امام خمینی(ره) با درک این موضوع که دو مذهب تشیع و تسنن که از پیروان زیادی در سراسر جهان برخوردار هستند، هر اندازه بتوانند دیدگاه‌های خود را به یکدیگر نزدیک کنند، تأثیر بسیار مهم و ارزشمندی در اعتلا و عزت و سربلندی مسلمان در جهانی کنونی خواهند داشت و توطئه‌های هر روزه آن‌ها را نقش بر آب خواهند کرد، روزهای دوازدهم تا هفدهم ربیع الاول را تحت عنوان «هفته وحدت» نام گذاری کردند. و یکی از مهم‌ترین راه‌های ایجاد وحدت میان جامعه مسلمین را عرضه نمودند. در این خصوص دکتر کریم راستگو می‌گوید:
«این هفته از دو منظر قابل توجه است. اول اینکه نامگذاری آن در ایام تولد حضرت ختمی مرتبت که ابتدای آن به نقل پیروان سنی و پایان آن به عقیده شیعیان است، و چون ایام شاد و مبارکی است، از نظر روان شناسی نیز بهترین زمان برای بحث در مقوله وحدت مسلمین است. و دوم هم توجه به بافت مذهبی کشور ایران است همانطور که می‌دانیم با اینکه مذهب رسمی کشور ما شیعه است و تعداد شیعیان در اینجا بیشتر است، اما اقوام و مردم بسیاری نیز مذهب سنی را انتخاب کرده و به آن معتقدند، بنابراین وجود اختلاف میان آن‌ها موجب می‌شود که در ایران نیز اختلاف ایجاد شده و حتی امنیت کشور به خطر افتد و لذا حفظ وحدت و قرار دادن ایامی از سوی امام (ره) علاوه بر جنبه مذهبی و شرعی از نظر اجتماعی و امنیتی نیز اقدامی به جا و قابل تأمل است».[۳]

مقام معظم رهبری در خصوص هفته وحدت و لزوم اتحاد مسلمانان می‌فرماید:
«این هفته وحدت، این هفته مشترک الاحترام بین مسلمین را قدر بدانید، همه سعی کنند وحدت و اتحاد نیروها و در یک جبهه قرار گرفتن نیروهای مسلمین را که رمز سعادت و مایه سربلندی مسلمین و بزرگترین حربه ملت‌ها در مقابل استکبار جهانی است مغتنم بشمارند و قدر بدانند».[۴]

لزوم حفظ اتحاد همواره مورد توجه مسئولان نظام اسلامی در ایران بوده است. امسال نیز از سوی حضرت آیت الله خامنه‌ای به عنوان سال «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» نام گذاری شده است. شهید مطهری (ره) در خصوص اهمیت وحدت مسلمانان می‌نویسد:
«چه خوب گفته است علامه فقیه کاشف الغطاء «بنی الاسلام علی کلمتین: کلمه التوحید و توحید الکلمه» یعنی اسلام بر روی دو اصل و دو فکر بنا شده است. یکی اصل پرستش خدای یگانه است، دیگر اصل اتفاق و اتحاد جامعه اسلامی است».[۵]

مسلمانان از نظر اختلافات مذهبی طوری نیستند که نتوانند وحدت داشته باشند، نتوانند با یکدیگر برادر و مصداق «انما المؤمنون اخوه» بوده باشند، زیرا خدایی که همه پرستش می‌کنند یکی است. همه می‌گویند: «لا الله الا الله» همه به رسالت محمد(ص) ایمان دارند و نبوت را به او پایان یافته می‌دانند و دین او را خاتم ادیان می‌شناسند. همه قرآن را کتاب مقدس آسمانی خود می‌دانند و آن را تلاوت می‌کنند و قانون اساسی همه مسلمین می‌شناسند، همه به سوی یک قبله نماز می‌خوانند و یک بانگ به نام اذان بر می‌آورند، همه در یک ماه معین از سال که ماه رمضان است روزه می‌گیرند، همه روز فطر و اضحی را عید خود می‌شمارند، همه مراسم حج را مانند هم انجام می‌دهند و با هم در حرم خدا جمع می‌شوند. و حتی همه خاندان نبوت را دوست می‌دارند و به آن‌ها احترام می‌گذارند. این‌ها کافی است که دل‌های آن‌ها را به یکدیگر پیوند دهد. و احساسات برادری و اخوت اسلامی را در آن‌ها برانگیزد[۶]
بدون شک هفته وحدت و طرح این مسئله و ضرورت آن می‌تواند گام مهمی در راستای وحدت مسلمانان باشد. تمامی مسلمانان باید با توجه به موارد اتفاق خویش اتحاد و انسجام خویش را حفظ کنند و با اتحاد خویش توطئه‌های دشمنان را نقش بر آب کنند خصوصاً ما شیعیان باید با الگو قرار دادن ائمه اطهار(ع) باید ثابت کنیم که پیرو واقعی آن بزرگواران هستیم. موسی بن جعفر(ع) می‌فرماید:
«چنان رفتار کنید که هر کس شما را ببیند بگوید: خدا رحمت کند جعفر بن محمد را که چه خوب یارانش را تربیت کرده است»[۷]

در جای دیگری می‌فرماید:
«شما شیعیان موجب آبرومندی ما باشید، نه مایه آبرو ریزی ما».[۸]

[۱]- رضوانی، علی اصغر؛‌غدیر شناسی، قم، مجمع جهانی اهل بیت (علیه‌السّلام)، بی‌تا، ص ۱۱٫
[۲]- مطهری، مرتضی؛ حج، تهران، صدرا، ۱۳۸۰، ص ۱۱٫
[۳]- مقاله «وحدت اساس اسلام» محمد حسین فروزان، نشریه راه مردم ۳/۲/۸۴٫
[۴]- همان.
[۵]- مطهری، مرتضی؛ پیشین، ص ۱۹٫
[۶]- همان، ص ۱۱-۱۰٫
[۷]- خمینی، سید مصطفی؛‌ مستند تحریر الوسیله، قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، ۱۴۱۸، ج۱، ص ۴۰۵، به نقل از وسائل الشیعه، ج۸، ص ۴۳۰٫
[۸]- شیخ صدوق؛ امالی، قم، مؤسسه البعثه، ۱۴۱۷، ص ۴۸۴٫

مناسبت – هفته وحدت گرامیداشت هفته وحدت

وحدت و یکپارچگى مسلمانان و لزوم اتحاد و اتفاق کلمه میان ایشان بلکه ضرورت توحید کلمه بر محور کلمه توحید براى همه موحدان و خداپرستان روى زمین، از تعالیم و آموزشهاى اساسى آیین اسلام و از اصول فرهنگ قرآنى است.

و بر همین اساس، قرآن کریم یکى از عمده ‏ترین و سازنده ‏ترین اهداف رسالت رسول اکرم صلى الله علیه و آله را تالیف قلوب و ایجاد انس و تفاهم به جاى خصومت و دشمنى بیان مى‏دارد و اگر کسى در تاریخ، به دیده عبرت بنگرد این معنى را از شاهکارهاى رسالت محمدى‏ صلى الله علیه و آله مى‏یابد.
«واعتصموا بحبل الله جمیعا ولاتفرقوا»
همگى به حبل و رشته خداوندى چنگ بزنید و پراکنده نگردید.
بعد از رحلت پیامبر عظیم ‏الشان اسلام اوصیاى معصوم او کوشیدند تا آن وحدت و یکپارچگى را حفظ کنند و آنان از حقوق شخصى خویش چشم پوشیدند و در طول تاریخ، دانشمندان مصلح و همه تلاشگران راستین انسانیت، هم خودشان از عوامل اختلاف و تجزیه گریختند و از دامن زدن به آتش خصومت ‏بین مسلمانان، برکنار زیستند و هم دیگران را به اتحاد و تفاهم فراخواندند.
ما مسلمانان به این آیه زیباى قرآن، بیشتر باید بیندیشیم:
«فتقطعوا امرهم بینهم زبرا کل حزب بمالدیهم فرحون‏»
اهل کتاب و پیروان ادیان آسمانى و اتباع رسولان الهى، گروه، گروه شدند، ضد و دشمن هم گشتند و هر یک به آنچه نزد اوست‏ خرسند و شادمان گردیدند. (المؤمنون /۵۳)
طرح اندیشه «وحدت جهان اسلام‏» یکى از مشغولیت‏ هاى فکرى دیرینه و اساسى حضرت امام (ره) بود که او در طول دوران فعالیت اجتماعى – سیاسى خود چه قبل ازپیروزى «انقلاب‏» اسلامى و چه بعد از آن لحظه ‏اى از آن غفلت نورزید. وفادارى صادقانه امام به «وحدت‏» نه تنها او را به برجسته‏ ترین شخصیت انقلابى جهان اسلام تبدیل نمود، بلکه او توانست در میان فرقه ‏هاى اسلامى مختلف نیز جایگاه بس رفیعى کسب نماید.
استراتژى مبارزاتى امام (ره); درجهت ایجاد بستر و شرایط لازم براى تحقق وحدت و همیارى در جهان اسلام، اصولا روى دو محور عمده تمرکز یافته است:
«حرکت فکرى – فرهنگى‏» و «حرکت‏ سیاسى – عملى‏». امام (ره) با توجه به مراحل مبارزه، «تعلیم وتربیت‏» سیاسى را زیربناى حرکت ‏سیاسى دانسته و اولین وظیفه مردم را در تحقق و توسعه، امر «تبلیغ‏» و «تعلیم‏» قرار داده است.
امام خمینى (ره) به عمق نقش اجتماعات دینى چه در بعد اندیشه ‏سازى و چه در بعد اجتماع ‏سازى به خوبى پى‏برده بود. او اجتماعات و مراسم دینى را صرفا به منظور کاربرد تعلیمى و آموزشى آن در مقولات فکرى، مورد تشویق قرار نمى‏دهد بلکه مهم‏تر از آن به نقش اجتماع ‏سازى و شکل ‏دهى روابط اجتماعى جدید از طریق گردهمایى‏ها و نیز آگاهى یافتن مسلمین از قدرت و نیروى ارادى و انسانى‏شان هم اشاره دارد. به همین جهت است که «روز قدس‏» به عنوان سمبل وحدت جهان اسلام از سوى ایشان در سطح جهان اسلام پیشنهاد گردید و همچنین بزرگداشت «هفته وحدت‏» میلاد

============================

وحدت و یکپارچگى مسلمانان و لزوم اتحاد و اتفاق کلمه میان ایشان بلکه ضرورت توحید کلمه بر محور کلمه توحید براى همه موحدان و خداپرستان روى زمین، از تعالیم و آموزشهاى اساسى آیین اسلام و از اصول فرهنگ قرآنى است.

و بر همین اساس، قرآن کریم یکى از عمده ‏ترین و سازنده ‏ترین اهداف رسالت رسول اکرم صلى الله علیه و آله را تالیف قلوب و ایجاد انس و تفاهم به جاى خصومت و دشمنى بیان مى‏دارد و اگر کسى در تاریخ، به دیده عبرت بنگرد این معنى را از شاهکارهاى رسالت محمدى‏ صلى الله علیه و آله مى‏یابد.
«واعتصموا بحبل الله جمیعا ولاتفرقوا»
همگى به حبل و رشته خداوندى چنگ بزنید و پراکنده نگردید.
بعد از رحلت پیامبر عظیم ‏الشان اسلام اوصیاى معصوم او کوشیدند تا آن وحدت و یکپارچگى را حفظ کنند و آنان از حقوق شخصى خویش چشم پوشیدند و در طول تاریخ، دانشمندان مصلح و همه تلاشگران راستین انسانیت، هم خودشان از عوامل اختلاف و تجزیه گریختند و از دامن زدن به آتش خصومت ‏بین مسلمانان، برکنار زیستند و هم دیگران را به اتحاد و تفاهم فراخواندند.
ما مسلمانان به این آیه زیباى قرآن، بیشتر باید بیندیشیم:
«فتقطعوا امرهم بینهم زبرا کل حزب بمالدیهم فرحون‏»
اهل کتاب و پیروان ادیان آسمانى و اتباع رسولان الهى، گروه، گروه شدند، ضد و دشمن هم گشتند و هر یک به آنچه نزد اوست‏ خرسند و شادمان گردیدند. (المؤمنون /۵۳)
طرح اندیشه «وحدت جهان اسلام‏» یکى از مشغولیت‏ هاى فکرى دیرینه و اساسى حضرت امام (ره) بود که او در طول دوران فعالیت اجتماعى – سیاسى خود چه قبل ازپیروزى «انقلاب‏» اسلامى و چه بعد از آن لحظه ‏اى از آن غفلت نورزید. وفادارى صادقانه امام به «وحدت‏» نه تنها او را به برجسته‏ ترین شخصیت انقلابى جهان اسلام تبدیل نمود، بلکه او توانست در میان فرقه ‏هاى اسلامى مختلف نیز جایگاه بس رفیعى کسب نماید.
استراتژى مبارزاتى امام (ره); درجهت ایجاد بستر و شرایط لازم براى تحقق وحدت و همیارى در جهان اسلام، اصولا روى دو محور عمده تمرکز یافته است:
«حرکت فکرى – فرهنگى‏» و «حرکت‏ سیاسى – عملى‏». امام (ره) با توجه به مراحل مبارزه، «تعلیم وتربیت‏» سیاسى را زیربناى حرکت ‏سیاسى دانسته و اولین وظیفه مردم را در تحقق و توسعه، امر «تبلیغ‏» و «تعلیم‏» قرار داده است.
امام خمینى (ره) به عمق نقش اجتماعات دینى چه در بعد اندیشه ‏سازى و چه در بعد اجتماع ‏سازى به خوبى پى‏برده بود. او اجتماعات و مراسم دینى را صرفا به منظور کاربرد تعلیمى و آموزشى آن در مقولات فکرى، مورد تشویق قرار نمى‏دهد بلکه مهم‏تر از آن به نقش اجتماع ‏سازى و شکل ‏دهى روابط اجتماعى جدید از طریق گردهمایى‏ها و نیز آگاهى یافتن مسلمین از قدرت و نیروى ارادى و انسانى‏شان هم اشاره دارد. به همین جهت است که «روز قدس‏» به عنوان سمبل وحدت جهان اسلام از سوى ایشان در سطح جهان اسلام پیشنهاد گردید و همچنین بزرگداشت «هفته وحدت‏» میلاد حضرت رسول (ص) (از ۱۲ ربیع الاول به روایت اهل تسنن تا ۱۷ ربیع الاول) مورد حمایت وى قرار گرفت; چه این‏که از دیدگاه او روند وحدت بین مسلمین، ضرورت ایجاد سمبل‏ها و نهادهاى تازه ‏اى را مى‏طلبد که فراتراز زمان و مکان قرار دارد.

==========================

برای هفته وحدت:امت اسلام،امت پیامبر اعظم(ص)

همزمان با بعثت پامبر اعظم وظهور دین اسلام,تغییر وتحولات بسیاری در حوزه های مختلف زندگی بشر بوجود آمد.اسلام علاوه بر دگرگون کردن نوع نگرش انسان به هستی وجهان پیرامون,طرح های نویی را در ساحت های گوناگون حیات انسانی درانداخت.گستره این دگرگونیها را می توان در تحولات فرهنگی و ارزشهای اجتماعی وهمچنین در الگوهای زندگی سیاسی واقتصادی جوامع اسلامی جستجو کرد.تشکیلامت اسلامی را می توان یکی از نوآوری های اسلام در بعد اندیشه سیاسی دانست.در این نوشتار در پی آنیم که چیستی واهمیت امت بودن جامعه اسلامی را بررسی کرده وبه سیره پیامبر در اهمیت دادن به امت بودن مسلمانان,اشاره گذرایی داشته باشیم.

تعریف امت

در فرهنگ های بشری واژه های مختلفی برای بیان مفهوم جامعه یا اجتماع بکار بسته می شود.مفاهیمی چون ملت,مردم ,گروه,ایل,طایفه,قبیله,عشیره و..از این نوع اند.اسلام نیز به عنوان یک مکتب آسمانی _ که تمام هم وغم آن سعادت دنیوی وآخرتی انسان است _ برای بیان این مفهوم از واژه جهت دار امت که بار معنایی ویژه ای دارد,استفاده نمود.امت اصطلاحی قرآنی ودینی است که همزمان با ظهور دین اسلام رواج یافته است.از این واژه در هبچ یک از زبانهای شرقی وغربی سراغی نمی توان گرفت.این تعبیر از نوآوری های اسلام در اندیشه سیاسی بشر است.لویی گارده اسلام شناس مشهور فرانسوی معتقد است”امت از ریشه خاص عربی است که در زبانهای اروپایی نمی توان مترادفی برای آن یافت.(۱)

مفهوم امت از ماده”ام”"یام” به معنای قصد کردن گرفته شده است.اطلاق”ام” بر مادر نیز بدین جهت است که کودک در زمینه نیازمندی های خود یا به جهت احساس آرامش مادر را قصد وطلب می کند.براین اساس امت به مجموعه ای از انسانها اطلاق می شود که هدف ومقصد واحدی آنان را گرد هم جمع نموده است(۲).به عبارت روشن تر امت به جماعتی که جنبه وحدتی در میان آنها وجود داشته باشد.از این رو امت مفهومی کاملا عقیدتی است که مرز میان امتهای گوناگون را مشخص می کند.

کاربردهای قرآنی واژه امت

واژه امت ۶۴ بار تکرار شده است.از این میان ۵بار بصورت مفرد(امه)یا(امتکم)و۱۳بار بصورت جمع(امم).بطور کلی این واژه در ۵معنا بکار رفته است:

۱)امت به معنای پیشوا ورهبر:ان ابراهیم کان امه قانتا لله حنیفا(نحل/۱۲)همانا ابراهیم یک امت مطیع وفرمانبردار بود.

۲)امت به معنای مدت زمان معین:ولئن اخرنا عنهم العذاب الی امه معدوده..(هود/۸)اگرما عذاب را از آن منکران تا وقت معین(مرگ)تاخیر اندازیم خواهند گفت:چه چیز موجب تاخیر عذاب شده؟

۳)امت به معنای راه وروش ودین وآیین:انا وجدنا آبائنا علی امه(زخرف/۲۲)همانا ما پدران خود را به عقائد وآئینی یافتیم..

۴)امت به معنای گروهی از جانداران:وما من دابه فی الارض ولاطائر یطیر بجناحیه الا امم امثالکم(انعام/۳۸)هرجنبنده ای که در زمین وهر پرنده ای که با دوبال در هوا پرواز می کندؤهمگی امتهایی چون شمایند

۵)امت به معنای گروهی از انسانها:امت بدین معنا ۵۸ بار در قرآن تکرار شده است.در چنین مواردی امت به معنای گروهی از مردم است که یکی از رسالت های الهی بر آنها نازل شده است.مانند:وکنتم خیر امه اخرجت للناس(آل عمران/۱۱۰)(۳)

رابطه امت وملت

ملت(nation)را می توان یک واحد بزرگ انسانی تعریف نمود که عامل پیوند آن یک فرهنگ و آگاهی مشترک است.از جمله ویژگیهای هر ملت اشغال یک قلمرو جغرافیایی مشترک است. به عبارت دیگر ملت به گروهی از انسانها اطلاق می شود که در یک کشور زندگی کرده ودارای فرهنگ مشترک هستند.شایان ذکر است که این تعریف از ملت نیز تعریفی تازه است که پس از دگرگونی های قرنهای اخیر در اروپا به ظهور رسیده است.

یکی از تفاوتهای اساسی نظام سیاسی اسلام با مکاتب سیاسی دیگر در مرزبندی موجود میان ملت وامت است.اسلام از آن جهت که خود را دینی جهانی دانسته وهمه جامعه بشری را مخاطب آموزه های خویش می داند,بدون توجه به مرزهای سرزمینی وتفاوتهای نژادی,زبانی,ملی وفرهنگی از میان همه انسانها عضوگیری می کند ونام امت واحده را بر پیروان خویش می نهد.از نگاه اسلام مرزبه بین انسانها عقیدتی است ونه جغرافیایی,از این رو تمام مسلمانان را بدور از هرگونه تفاوت در رنگ وزبان وملیت,عضوی از اعضای امت یگانه اسلام می داند.علامه طباطبایی دراین خصوص می فرمایند:؛اسلام اصل انشعابات قومی وملی را بدین صورت که موثر در تکون پیدایش اجتماع باشد ملغی ساخته است….انشعابات وملیت هایی که براساس وطن تشکیل می گردند،امت ومجموعه خود را به سوی وحدت ویگانگی حرکت می دهند ودر نتیجه این ملت از ملتهای دیگر که در وطن های دیگر قرار دارند روحا وجسما جدا می گردد….در این صورت برخورد یک جامعه با جامعه جدید یا جوامع دیگر بگونه ای نظیر برخورد انسان با سائر اشیا وموجودات طبیعت است که آنان را استخدام می کرده،استثمار می کند.وتجربه قرنهای طولانی از آغاز خلقت تا کنون به این حقیقت گواهی می دهد.به همین دلیل است که اسلام این قبیل انشعابات وتمیزات را ملغی ساخته واجتماع انسانی را براساس عقیده ونه نژاد ووطن ونظایر آن پایه ریزی نموده است.حتی ملاک در بهره برداری های جنسی(ازدواج) و ارث اشتراک در عقیده وتوحید است نه در منزل ووطن(۴)

ویژگی های امت اسلامی

امت اسلامی، دارای ویژگیهایی است که آن را از امتهای دیگر متمایز می کند.در ذیل به برخی از آنان اشاره می کنیم:

۱)امت اسلامی،امتی میانه است:

تعادل ومیانه روی ودوری از افراط وتفریط در کارها،از اصول مهم اسلام است.که در قرآن کریم وسیره پیشوایان دین،برآن تاکید شده است.حضرت علی(ع)در مورد پیامبر اعظم اسلام می فرمایند:؛وسیرته القصد؛(۵)یعنی روش پیامبر در کارهایش میانه روی بود.جهتگیری تربیتی اسلام بدینگونه است که انسانی متعادل در همه ابعاد تربیت کند.از این رو خداوند در قرآن امت اسلامی را امت میانه خطاب می کند:وکذلک جعلناکم امه وسطا لتکونوا شهدا علی الناس ویکون الرسول علیکم شهیدا(بقره/۱۴۳)«واینچنین شما را امت میانه قرار دادیم تا گواه بر مردم باشید ورسول خدا برشما گواه باشد.» امت اسلام،امتی میانه معرفی می شود تا به عنوان جامعه ای نمونه شناخته شوند.وبرای چنین جامعه ای سیره پیامبر اعظم را به عنوان الگو برای امت اسلام معرفی می کند.علامه طباطبایی در تفسیر این آیه می فرمایند«واما امت اسلام،خدا آن را امتی وسط قرار داد،یعنی برای آنان دینی قرار داد که متدینین به آن دین را به سوی راه وسط ومیانه هدایت می کند.راهی که نه افراط آن طرف(مشرکین) را دارد ونه تفریط این طرف(مسیحیت) را،بلکه راهی که هردو طرف را تقویت می کند.هم جانب جسم را وهم جانب روح را»(۶)

میانه بودن واعتدال اصلی است که برتمام تعلیمات اسلام حکومت می کند.اعتدال در عقیده (نه غلو ونه شرک)اعتدال در برنامه های اجتماعی،اعتدال در شیوه های اخلاقی وغیره براین اساس یک مسلمان واقعی نمی تواند انسانی یک بعدی باشد.بلکه انسانی است همه جانبه که به همه ابعاد مختلف زندگی توجه دارد.

۲)امت اسلامی وامت ممتاز

گفتیم که امت برگروهی از مردم اطلاق می شود که جهت وحدتی داشته یاشند.مثلا وحدت در فرهنگ ویا دین وعقیده.از این رو برهمه گروه های انسانی که پیرو یک پیامبر هستند امت اطلاق می شود.مانند امت موسی(ع) وامت عیسی(ع) وامت محمد(ص).در فرهنگ قرآنی همه امتها به یک نگاه نگریسته نمی شوند.بلکه در میان امتها،برخی بواسطه یک ویژگی خاص،از برخی دیگر برترند.در نگاه قرآن امت اسلام،امتی برجسته وممتاز است.ودلیل ممتاز بودن آن این است که براعضا جامعه خود نظارت دارند ویکدیگر را به نیکی ها توصیه می کنند واز بدیها باز می دارند.کنتم خیر امه اخرجت للناس تامرون بالمعروف وتنهون عن المنکر وتومنون بالله(آل عمران/۱۱۰)«شما( مسلمانان حقیقی)نیکوترین امتی هستید که برآن قیام کردند که (برای اصلاح بشر)مردم را به نیکوکاری وادار کنند واز بدکاری بتزدارند وایمان به خدا آورند.»در این آیه خداوند امت اسلامی را می ستاید وآن را امت ممتاز بر می شمرد.ودلیل آن را بکار بستن کنترل اجتماعی در جامعه آنان می داند.از این بیان روشن می شود که مسلمانان تا زمانی یک امت ممتاز محسوب می گردند که دعوت به سوی نیکی ومبارزه با فساد را فراموش نکنند.(۷)

۳)امت اسلامی،امت برادری

یکی دیگر از ویژگی های امت اسلام،برادری واخوت است.موضوع برادری وبرابری اعضای جامعه بشری برای اولین بار پس از اسلام وبراساس امت اسلامی مطرح شد. از نظر تاریخی این مفهوم در سال دهم بعثت  شکل گرفت . قرآن کریم شالوده وپایه جامعه ایده آل خود،یعنی امت اسلامی را بر اساس برادری و اخوت اسلامی بنا می نهد.انما المومنون اخوه(حجرات/۱۰)«همانافقط مومنان با هم برادرند.»

اجتماع زنده در سایه همفکری وهماهنگی وصمیمیت بوجود می آید،ودر همین اجتماع است که همه می توانند سعادت وپیشرفت خود را دریابند.اسلام برای بوجود آوردن چنین اجتماعی کمترین توجهی به نژاد،زبان،رنگ ومنطقه جغرافیایی نکرده است.بلکه همه را مسلمان وهماهنگ وهمبسته می داتد.وتنها نظرش به ایمان به خداست که ریشه همه همبستگی ها وهماهنگی هاست. اخوت اسلامی بهترین واژه ای است که این وحدت وهماهنگی را نشان می دهد.پیامبر اعظم اسلام (ص)پس از ورود به مدینه وساختن مسجد،دست به یک ابتکار جالب زد. وآن پی ریزی اخوت اسلامی بود تا وحدت وصمیمیت بیش از گذشته در اجتماع مسلمانان بوجود آید.ازاین رو بین امت خود عقد اخوت خواند وهردو نفر را باهم برادر قرار داد. ونیز علی(ع) را به عنوان برادر خود انتخاب کرد.

وحدت امت اسلام

وحدت یکپارچگی ودوری از تفرقه وجدایی یکی از دستورهای مهم خداوند وپیشوایان دین به امت اسلام است.قرآن کریم به امت اسلام توصیه می کند که به ریسمان محکم الهی چنگ زنند واز تفرقه وپراکندگی بپرهیزند.واعتصموا بحبل الله ولاتفرقوا(۱۰۳/آل عمران)«به ریسمان الهی چنگ زنید و متفرق نشوید.»یکی بودن خداوند وکتاب آسمانی واشتراک در قبله گاه مسلمانان از وحدت حقیقی بین آنان حکایت دارد.

پیامبر گرامی اسلام از زمان بعثت تا رحلت،همواره در آموزش ها وتعالیم خود ودر عمل در جهت نفی تفرقه وتحکیم پایه های وحدت وهمبستگی وهمدلی میان امت اسلام وحتی تفاهم با غیر مسلمانان ،گام برداشتند.از ساختن مسجد گرفته تا بستن عقد اخوت وبرادری بین امت وتلطیف فضای اجتماعی خشن حاکم بر جوامع عرب در آن زمان.

حضرت علی(ع) بزرگترین دستاورد رسول اعظم اسلام را ایجاد الفت واتحاد در میان مردمی متفرق وپراکنده می داند.مردمی که بواسطه تعصبات جاهلی به جان یکدیگر افتاده ودر حال سقوط بودند.پیامبر با تعالیم اسلامی همه را به خدای یگانه متوجه نمود،وامتیازات موهوم از قبل مال وثروت ونژاد ورنگ را از میان برد.ایشان می فرمایند«…در روزگاری که مردم روی زمین دارای مذاهب پراکنده ،خواسته های گوناگون وروش های متفاوت بودند؛عده ای خدا را به پدیده ها تشبیه کرده وگروهی نام های ارزشمند خدا را انکار وبه بت ها نسبت می دادند وبرخی به غیر خدا اشاره می کردند.پس خدای سبحان مردم را بوسیله محمد(ص)از گمراهی نجات داد وهدایت کرد.»(۸)

پدران امت

جایگاه پدر در خانواده،جایگاهی مهم وسرنوشت ساز است.وجود پدر در خانواده مایه آرامش روحی واحساس دارا بودن پشتوانه است.حضور او،نقش تربیتی ویژه ای داشته و سبب ساز جهتگیری خاص اعضا خانواده می گردد.شفقت ودلسوزی پدر او را وامی دارد که راه صحیح ودرست را به انان نشان دهد واز ورود آنان به پرتگاه های زندگی جلوگیری کند.

امتها نیز همانند خانواده ها نیازمند به پدر هستند.نیازمند به مهربانی وشفقتی عام وفراگیر که آنان را از سقوط در دره های شقاوت وبدبختی باز دارد.در روایات اسلامی،پیامبر اعظم اسلام(ص) وحضرت علی(ع) پدران این امت معرفی شده اند.از امام حسن مجتبی(ع) نقل شده است که پیامبر(ص)فرمودند:«انا وعلی ابوا هذه الامه»(۹)«من وعلی پدران این امت هستیم.یکی از ویژگی های پدر مهربانی ودلسوزی برای فرزندان است.وچون پیامبر(ص)پدر این امت است،در قرآن به این ویژگی های پدرانه او اشاره شده است.لقد جائکم رسول من انفسکم عزیز علیه ما عنتم،حریص علیکم بالمومنین روف رحیم(توبه/۱۲۸)«همانارسولی از جنس شما برای هدایت خلق آمد که از فرط محبت فقر وجهل شما براو سخت می آید وبر آسایش ونجات شما بسیار حریص وبه مومنان روف ومهربان است»

امت اسلامی در کلام رسول اعظم(ص)

رسول بزرگوار اسلام بارها وبارها در گفته های خویش وبگونه های مختلف از امت خویش یاد کرده اند.ملاک های برترینها وبدترینهای امتشان را بیان کرده اند.ونیز به دغدغه های خویش از امتش اشاره نموده اند.در ذیل به نمونه های از آنها اشاره می کنیم:

ایشان درخصوص برتری امت اسلام می فرمایند:یقینی که به امت من داده شده،به امتی داده نشده است.(۱۰).در مورد برترینهای امتشان می فرمایند:«بهترین امت من کسانی هستند که جوانیشان را در اطاعت از خداوند صرف کرده وجان خود رااز لذتهای دنیا بریده وبه آخرت سپرده باشند.همانا پاداش آنان در نزد خدا بالاترین درجات بهشت است.(۱۱)ودرباره دغدغه های خویش می فرمایند:«از دو چیز درباره شما هراس دارم:پیروی هوای نفس وآرزوهای دراز.(زیرا)پیروی هوای نفس راه را بر حق می بندد وآرزوی دراز آخرت فراموشتان می کند(۱۲)

منابع

۱)بابایی زارچ،علی محمد،امت وملت در اندیشه امام خمینی،تهران:مرکز اسناد انقلاب اسلامی،۱۳۸۳،ص۷۵٫

۲)مجله حکومت اسلامی،ش۱۶،امت وملت نگاهی دوباره،ص۱۶۱٫

۳)بابایی زارچ،علی محمد،پیشین،ص۷۸٫

۴)طباطبایی،محمد حسین،تفسیر المیزان ج۴،ترجمه،محمدباقر موسوی همدانی،قم:دفترنتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ،۱۳۶۳،ص۱۲۵٫

۵)دشتی،محمد،ترجمه نهج البلاغه،قم:موسسه تحقیقاتی امیرالمومنین(ع)،۱۳۸۳،خطبه ۹۴،ص۱۲۴٫

۶)طباطبایی،محمد حسین،پیشین ج۱،ص۴۸۱٫

۷)مکارم شیرازی،ناصر،تفسیر نمونه،ج۳،تهران:دارالکتاب الاسلامیه،۱۳۵۳-۱۳۶۶،ص۴۷٫

۸)دشتی ،محمد،پیشین،خطبه۱،ص۲۵٫

۹)عیون الاخبار الرضا،ج۲،ص۸۴

۱۰)میزان الحکمه،ج۱،ص۱۴۸٫

۱۱)همان،ص۱۴۹٫

۱۲)همان،ص۱۵۵٫

ربیع الاول

هر سال در ماه ربیع الاول به مناسبت میلاد پیامبر اسلام (ص) در فاصله 12 تا 17 ربیع الاول در ایران و بسیاری از کشورهای اسلامی هفته وحدت برگزار می شود. به اعتقاد اکثریت اهل سنت 12 ربیع الاول و به نظر اکثریت اهل شیعه 17 ربیع الاول روز میلاد پیامبر اسلام (ص) است. این اختلاف سبب شد تا امام خمینی(ره) با نام گذاری این ایام به نام هفته وحدت هم به نظر دو مذهب بزرگ اسلام احترام گذاشته و هم بر لزوم وحدت بیش از پیش جهان اسلام صحه گذارد.مسلمانان در تاریخ پر فراز و نشیب اسلام، بارها شاهد تلاش دشمنان قسم خورده برای برهم زدن وحدت اسلامی مسلمانان بوده اند. دشمنان بارها با حربه های گوناگون سعی در از بین بردن اسلام و اندیشه های ناب محمدی (ص) از پهنه جهان هستی داشته اند. می توان دلیل ناکامی آنها را وحدت و بصیرت مسلمانان نامید. از این رو هرگاه دشمنان توانسته اند در این وحدت خللی وارد کرده و یا با فتنه انگیزی طیفی از مسلمین را از بصیرت بر امور و فهم حقیقت بازدارند زندگی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مسلمانان دستخوش ناملایمات بسیاری شده است. بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران همواره به منظور تحقق وحدت اسلامی در جامعه تلاش نموده است. یکی از آثار و برکات وحدت اسلامی پیروزی انقلاب اسلامی ایران است که مردم با صرف فعل خواستن و دست در دست یکدیگر توانستند دست طاغوتیان و کشورهای سلطه گر را از کشور عزیزمان کوتاه کنند. هم اکنون نیز نتیجه این وحدت و همدلی را در الگو قرار گرفتن انقلاب ما و حرکت مردم کشورهای مختلف و وحدت آنها با هر نوع دین و مذهب در برابر سطله و ستم مستکبران هستیم. در کل با هر نوع جهان بینی که به اهمیت وحدت بین اقشار مختلف جامعه نگاه کنیم، نتیجه می گیریم تا وحدت و یکپارچگی بین آحاد مختلف مردم وجود دارد، دشمنان با هیچ حربه و نیرنگی نمی توانند به خواسته های شوم خود برسند و هرگاه تخم نفاق و جدایی از درون جامعه گذاشته شود، بین مردم اختلاف نظرها به تغییر دیدها بدل شده و اینجاست که راه برای نفوذ دشمنان باز می شود.امید است با گرامی داشتن بیش از پیش این هفته فرخنده و اعیاد مبارک میلاد رسول اکرم (ص) و میلاد امام جعفر صادق (ع) و با تلاش بیشتر در تبیین نقش وحدت، کشور ایران همیشه سرآمد تحرکات علمی و فرهنگی در تمام جهان باشد.

مطلب درباره هفته وحدت

وحدت و يكپارچگى مسلمانان و لزوم اتحاد و اتفاق كلمه ميان ايشان بلكه ضرورت توحيد كلمه بر محور كلمه توحيد براى همه موحدان و خداپرستان روى زمين، از تعاليم و آموزشهاى اساسى آيين اسلام و از اصول فرهنگ قرآنى است.

و بر همين اساس، قرآن كريم يكى از عمده ‏ترين و سازنده ‏ترين اهداف رسالت رسول اكرم صلى الله عليه و آله را تاليف قلوب و ايجاد انس و تفاهم به جاى خصومت و دشمنى بيان می‏دارد و اگر كسى در تاريخ، به ديده عبرت بنگرد اين معنى را از شاهكارهاى رسالت محمدى‏ صلى الله عليه و آله می ‏يابد.

«واعتصموا بحبل الله جميعا ولاتفرقوا»

همگى به حبل و رشته خداوندى چنگ بزنيد و پراكنده نگرديد.